ZAMAZİNGO

Havadaki serinlik kış günlerinin yaklaştığının sinyalini verince biz de yazlık giysilerimizi bir kenara kaldırarak kışlık giysilerimizi çıkarıyoruz. Bu mevsimde ektiğimiz ürünleri hasat ederken aldığımız ürünler de parlak ve renkli: Balkabağı, kabak gibi. Bu mevsimde kışlık hazırlıklarımız için besinleri saklamak da fayda var. Aynı zamanda yazın rahat ve kaygısız havasından sıyrılıp daha ciddi, sonbaharın ruhuna uygun içe dönük aktivitelere yer veriyoruz.

Çin tıbbında sonbahar, akciğerlerle ve metal elementiyle ilişkilendirilir. Bu mevsim; organizasyonlar, sınırlarımızı belirleme ve korumayla ilgili eylemleri destekler. Sonbaharda yazın dışa dönük, coşkulu havasından çıkarak sonbahara uygun içe dönük ve daha kapalı bir havaya gireriz.

Yazın ya da baharda başladığınız projelerinizi bitirmek için uygundur; emeğinizin karşılığı olarak meyveleri toplamaya başlayabilirsiniz. İçe dönük bir enerji gerektirdiğinden bedeninize ve ruhunuza odaklanmak, yeni projelere başlamak için de uygundur.

Akciğerlerin enerjisi “salıvermek” tir. Öyleyse sonbahar uzun zamandır tutunduğumuz her şeyleri salıvermek için iyi bir zamandır. Böylece öğrenmemiz ve olgunlaşmamız için gerekli yeni deneyimler için hayatımızda yer açmış oluruz.

Çin Tıbbında Sonbaharla İlişkilendirilen Unsurlar:

Element: Metal
Yin Organ: Akciğerler
Yang Organ: Kalın bağırsak
Duygu: Acı, üzüntü
İklim: Kuraklık; tekdüzelik
Gelişim aşaması: Hasat; sonuç almak
Tat: Acı, keskin koku
Renk: Beyaz
Duyu organı: Burun
Doku: Deri
Ses: Ağlama
Şifa verici ses: ssssssss

ACI; AKCİĞERLERİN DUYGUSU:
Çin tıbbında, her organ bir duyguyla ilişkilendirilir, akciğerlerle bağlantılı duygu ise üzüntü ve acıdır. Akciğerler aynı zamanda berrak düşünce, iletişim, yeni fikirlere açıklık, pozitif kişilik imajı; esneklik kabiliyeti, salıverme ve neşeyi temsil eder.
Akciğerlerin dengesi bozulduğunda ya da yoğun acıyla baş etmek durumundaysanız, hayatınızdaki kayıplarla ve değişimle yüzleşmede zorlanabilirsiniz ve bir yabancılaşma, bir türlü giderilemeyen uzun soluklu bir üzüntü hali yaşarsınız. Akciğerler aynı zamanda bağlanmayla ilişkilendirilir; eğer hayatınızdaki kişileri, nesneleri, deneyimleri salıvermede sorun yaşıyorsanız ya da geçmişte takılı kalmışsanız, bu akciğerlerinizde bir soruna işaret edebilir. Eğer akciğerlerinizin enerjisi (biyoenerji olarak tabir edilen qi enerjisi) zayıflamışsa, yatıştıramadığınız yoğunlukta sürekli bir acı hali yaşarsınız. Bu bozukluk, eğer devam ederse, depresyona ve diğer vakalara neden olabilir.
Tersine, bütünüyle ifade edilen ve yatıştırabilen acı, hem fiziksel hem de ruhsal olarak insanı güçlendirir. Bu yüzden acıdan kaçmamalı; daha çok hayatın her aşamasında dengeyi sağlama ve mutlu olmada anahtar rol oynayan acıyla sağlıklı bir şekilde başa çıkılmalıdır.

AKCİĞERLER VE ORTAĞI : KALIN BAĞIRSAK
Geleneksel Çin Tıbbında her organın ortağı mevcuttur- biri “yin” diğeri ise “yang” dır. Akciğerler ying, kalınbağırsak yang tır ve vücudu dengede tutmak için beraber çalışırlar. Akciğerler, yeni olanı içeri almakla görevlidir. Bu fiziksel olarak temiz, canlandırıcı, serin sonbahar havasını teneffüs ederek berrak düşünmemiz ve vücudumuzun mükemmel seviyede işlemesi için gerekli olan oksijeni içimize çekmek demektir. Kalın bağırsak ise atıkların salıverilmesinden sorumludur. Sindirimin en son aşaması olduğundan vücudun ihtiyacının olmadığı her şeyi alır ve yalnızca bedenimiz için gerekli ve önemli unsurları alarak geri kalanı serbest bırakır.

Duygusal olarak bu durum, sonbaharın temsil ettiği gibi tutunduğumuz şeyler üzerinde odaklanıp tamamen salıvermemiz için gerekli çalışmaları yapmamız demektir. Genellikle kronik kabızlık gibi elemine problemi olan insanlar, hayatlarında da salıverme ile ilgili sorun yaşarlar. Bir akupunkturcu, bu rahatsızlıkların her birinin duygusal yönlerine de dikkat eder; çünkü akciğerler, acı ve üzüntüyle bağlantılıdır. Bu duygular yoğunsa akciğerler zarar görebilir; ya da tam tersi uzun süren bir akciğer rahatsızlığı üzüntü hissine neden olabilir.
İşte; bu sonbaharda ve gelecek sene için akciğerleri ve kalın bağırsağı uygun formda tutmak için yapabileceğiniz birkaç şeyin listesi:

DERİN NEFES ALIN
Akciğerleri güçlendirmenin en iyi yollarından biri derin nefes almaktır. Bu çok basit gelebilir ama çoğu insan kesinlikle derin nefes almıyor. Bu; hafıza, enerji düzeyi ve bağışıklık sistemi gibi pekçok şeye etki ediyor. Derin ve bilinçli nefes aldığımızda hücrelerimizi ve beynimizi vücut fonksiyonları için çok önem arzeden gerekli miktarda oksijenle yükleriz.
Aynı zamanda havadan canlılık dolu “qi” enerjisini alırız. Bu sayede ciğerlerimiz bizi sağlıklı kılan pekçok vücut fonksiyonunu yerine getirir. Yapılacak en iyi şey, ferah ve temiz sonbahar havasında dışarıda bir yürüyüş yapmak ve ciğerleri şifalı “qi” nin bize sağladığı faydalı unsurlarla doldurmaktır. Başlamanız için basit bir egzersiz:

NEFES EGZERSİZİ – DERİN NEFES
Burnunuzdan nefes alın ve karnınıza kadar nefesinizi hissedin. Alabildiğiniz kadar havayı içinize çekin. Ciğerleriniz tamamiyle dolduğunda, beşe kadar sayarak nefesinizi tutun. Beşe kadar saydığınızda, ciğerlerinizdeki hava tamamen boşalana kadar nefesinizi ağzınızdan dışarı verin. Bunu üç defa yapın. Bu egzersiz günde üç kez tekrarlanmalıdır.
HAYATINIZDAKİ NEGATİFLERİ SALIVERİN:
Tabii ki negatif şeyleri salıvermek her zaman iyi bir fikirdir; fakat özellikle sonbaharda, ciğerlerin enerjisi doruğundayken daha fazla önem taşır. Çoğu zaman hayatımızdaki negatif şeylerin kontrolümüz dışında geliştiğini düşünürüz. Eğer negatif şeylerin farkında olabilirsek mümkün olduğu kadar kaçınmak için ufak değişiklikler yapabiliriz. Negatiflik, hem fiziksel hem de ruhsal olarak son derece yıkıcı bir güçtür. Bu yüzden mümkün olduğunca negatiflikten uzak kalmaya gayret etmek iyi bir amaçtır. Bazen sadece farkındalıkla ufak ve gerekli değişiklikler yaparak hayatımıza daha çok pozitif şeyleri ve ışığı çekebiliriz. Çünkü bu bizi her seviyede besleyen ve sağlıklı, mutlu bireyler olmamızı sağlayan yaşam enerjidir.

DIŞARIDA YÜRÜYÜŞ YAPIN
Yapabileceğimiz en iyi şeylerden biri de dışarıda yürüyüş yapmaktır: Birbirinden güzel sonbahar renklerini içinize sindirmek ve temiz, ferah havayı içinize çekmek… Bizim için doğayla iç içe olmaktan daha güzel bir şifa olamaz ve bunun için en uygun zamanlardan biri de sonbahardır.

YENİDEN DÜZENLE, TEMİZLE & BAĞIŞLA
Sonbahar, hayatınızdaki şeylerin değerlendirmesini yaparak yeniden organize etmek, eskiden kurtulmak ve yeniye yer açmak için mükemmel bir zamandır. Bu, sonbaharda yapabileceğiniz, fiziksel alanda olduğu kadar duygusal alanda da geçerli, faydalı bir pratiktir: Gardrobunuzu gözden geçirip uzun zamandır giymediğiniz ne kadar eski giysi varsa çıkarın – Onları yerel bir derneğe bağışlarsanız başka insanlar için yeni olacaktır – Bilgisayarınızda da artık ihtiyacınız olmayan ne kadar şey varsa silin. Dolaplarınızı yeniden düzenleyin. Bütün bu aktiviteler inanılmaz derecede özgürleştiricidir; sonbaharın ahengiyle uyumludur ve ciğerlerin salıverme fonksiyonu da pekiştirir.

FULAR KULLANIN
Sonbahar deyince elbette aklımıza rüzgarlı havalar gelir—Çin tıbbında, akciğerler, beden dışıyla yakın ilişkisinden dolayı “hassas organ” olarak nitelendirilir.
Bedenimizin dışıyla doğrudan ilişkisi olan tek “yin” organımız akciğerlerdir. Bu yüzden özellikle sonbaharda onları güçlü kılmak için çok daha özen göstermeliyiz.

SONBAHARDA YARARLI BESİNLER
Sonbaharda havalar serinlemeye başladığından yılın bu zamanında serinletici etkisi olan salata ve çiğ gıdaları daha az tüketmek gerekir. Bağışıklık sistemini desteklemek ve bedeni beslemek için daha uzun sürede pişirilebilen, sıcak yiyecekler kış günlerine yakın bu zamanlarda tercih edilmelidir. Sindirim sistemini desteklemek için çorbalar, biftekler tercih edilmelidir: Uzun sürede pişirilebilir olması ve ısıtıcı özellikleriyle daha kolay sindirilirler. Sonbahar, rüzgarlı ve kuru bir mevsim olduğundan, “snow-ear”(kar kulağı) mantarı gibi nemli yapıda “yin” gıdalar tüketmek önemlidir. Akciğerleri besleyen gıdalar tüketilmelidir. Sonbaharda tüketebileceğiniz faydalı gıdaların bazıları:
Sarımsak
Tatlı patates
Zencefil
Soğan
Lahana
Armut
Ceviz
Karabiber
Turp
Pirinç
Kırmızı biber
Tarçın
Kakule
Pırasa
Kuru fasulye
Soya fasulyesi
Badem
Kuşkonmaz
Brokoli
Salatalık
Kereviz
Hardal otu
Kayısı
Muz
Yumurta
Ekşi mayalı ekmek
Lahana turşusu (Sauerkraut bkz)
Zeytin
Turşu
Sirke
Peynir
Yoğurt
Limon
Misket limonu
Greyfurt
Elma
Erik
Üzüm
Çin tıbbına göre sağlıklı kalmanın en iyi yolu, her bir mevsimin doğasını öğrenmek ve o ruhla uyum içinde yaşamaktır. Etrafımızdaki dünyayla uyum içinde yaşadığımızda, doğanın ritmine ayak uydururuz: Doğa, yavaşlıyor; içine çekiliyor, dinlenmeye hazırlanıyorsa bizim için de aynısını yapmak uygundur. Biraz daha fazla uyumak, ısıtıcı ve besleyici gıdalar yemek, içe dönmek – içsel yaşantımıza çok daha fazla özen göstermek gibi.
İçimizdeki metal elementi, kendine değer verme duygusunu temsil eder. Bu mevsimde dışarıda mevki, para, güç gibi değerlerin peşinde koşmak yerine; kendimize biraz daha dikkat etmek ve kendimizi sevmek önem kazanır; böylece, ihtiyacımız olan her şeye sahip ve daima sahip olduğumuzun bilincinde olarak, tam ve mükemmel varlıklar olduğumuzu bilerek halimizden memnuniyet duyabiliriz.

Original text: Autumn in Traditional Chinese Medicine
Orijinal Metin: Geleneksel Çin Tıbbında Sonbahar
Translator/Çeviren: Gülden Nantu

kaynak: Deniz Avınca Çetin facebook sayfası